🗹 Wykonywanie pracy w godzinach nadliczbowych, zleconej przez pracodawcę zgodnie z przepisami prawa, jest obowiązkiem pracownika. Czasami może on jednak odmówić zostania po godzinach.

Kodeks pracy ogranicza korzystanie przez pracodawców z pracy w godzinach nadliczbowych poprzez określenie sytuacji, w jakich praca taka może być wykonywana. Jest ona dopuszczalna tylko w razie:

• konieczności prowadzenia akcji ratowniczej w celu ochrony życia lub zdrowia ludzkiego, ochrony mienia lub środowiska albo usunięcia awarii,

• szczególnych potrzeb pracodawcy.

W pierwszym przypadku sprawa jest jasna. Chodzi tu bowiem o sytuacje nadzwyczajne, takie jak powódź, pożar, różnego typu katastrofy oraz wszelkiego typu awarie maszyn i urządzeń, których jak wiadomo nie można przewidzieć i które wymagają nadzwyczajnych zachowań.

Wątpliwości budzić natomiast może rozumienie zwrotu „szczególne potrzeby pracodawcy”. Powszechnie przyjmuje się, iż nie chodzi tu o wykonywanie normalnych zadań. W uzasadnieniu do wyroku z 26 maja 2000 r. (I PKN 667/99; OSNP 2001/22/662) Sąd Najwyższy podkreślił, iż chodzi tu o potrzeby specjalne, niecodzienne, odróżniające się od zwykłych potrzeb związanych z prowadzoną przez pracodawcę działalnością. Oznacza to, że praca w godzinach nadliczbowych może być bowiem zarządzona jedynie w sytuacjach wyjątkowych, wcześniej nieprzewidywanych.



Na polecenie pracodawcy

Jeśli spełniona jest jedna z wymienionych przesłanek dotyczących pracy w godzinach nadliczbowych, pracodawca może wydać pracownikowi polecenie pozostania w firmie po godzinach. Polecenie to może być wydane w dowolnej formie. Potwierdza to wyrok Sądu Najwyższego z 14 maja 1998 r. (I PKN 122/98: OSNAPiUS 1999/10, poz. 343), zgodnie z którym polecenie pracy w godzinach nadliczbowych nie wymaga szczególnej formy. W uzasadnieniu do cytowanego SN podkreślił, iż polecenie to powinno być jednak wydane wyraźnie. Można go jednak dokonać także w sposób dorozumiany. Jeżeli np. przełożony jest obecny w pomieszczeniu (miejscu), w którym pracownik świadczy pracę, widzi (czy choćby tylko zauważa), że pracownik wykonuje pracę, nie reaguje na te fakty i milcząco je aprobuje, a co najmniej godzi się na nie, to takiemu zachowaniu zwierzchnika należy przypisać cechę prawidłowo wydanego polecenia dotyczącego wykonywania pracy w godzinach nadliczbowych, w niedzielę lub święto.



Obowiązek pracownika

Wykonywanie pracy w godzinach nadliczbowych, zleconej przez pracodawcę zgodnie z przepisami prawa, jest obowiązkiem pracownika. Wynika on przede wszystkim z:

• art. 100 par. 1 k.p., zgodnie z którym pracownik jest obowiązany wykonywać pracę sumiennie i starannie oraz stosować się do poleceń przełożonych, które dotyczą pracy, jeżeli nie są one sprzeczne z przepisami prawa lub umową o pracę oraz z

• art. 100 par. 2 pkt. 4 k.p., zgodnie z którym pracownik jest obowiązany w szczególności dbać o dobro zakładu pracy.

Co więcej, zlecenie pracy w godzinach nadliczbowych wiąże pracownika nie tylko wówczas, gdy zlecono mu pracę zgodną z umówionym rodzajem, lecz również wtedy, gdy zlecono mu pracę innego rodzaju (wyrok SN z 1 sierpnia 1990 r. I PRN 7/90, niepublikowany).

To podporządkowanie się poleceniom pracodawcy dotyczącym pracy ponadnormatywnej jest obowiązkiem pracownika i potwierdza też wyrok SN z 16 grudnia 1987 r. (I PRN 68/87; OSNCP 1989/10 poz. 164), w którym SN uznał, iż mimo że praca w godzinach nadliczbowych jest wykonywana w warunkach określonego już zmęczenia pracownika, nie uzasadnia to odmowy pracownika wykonania polecenia pozostania poza godzinami pracy w celu zakończenia usuwania awarii, nawet jeżeli pracownik uważa, że niesłusznie został pozbawiony premii. Premii bowiem może dochodzić w drodze prawnej (w postępowaniu wewnątrzzakładowym lub przed sądem).



W godzinach nadliczbowych nie wolno zatrudniać:

• kobiet w ciąży (art. 178 k.p.),

• młodocianych (art. 203 k.p.),

• osób niepełnosprawnych z wyjątkiem zatrudnionych przy pilnowaniu oraz pracowników, na których wniosek lekarz wyraził zgodę na pracę ponadnormatywną (art. 15 i 16 ustawy dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych),

• pracowników zatrudnionych na stanowiskach pracy, na których występują przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia (art. 151 par. 2 k.p.); osoby te nie mogą wykonywać pracy w godzinach nadliczbowych ze względu na szczególne potrzeby pracodawcy,

• osób opiekujących się dzieckiem do lat 4, chyba że wyrażą na to zgodę (art. 178 par. 2 k.p.).



Kiedy pracownik może powiedzieć "nie"

Co do zasady pracownik nie powinien więc kwestionować wydanego przez pracodawcę wydanego polecenia. Są jednak sytuacje, w których pracownik może odmówić pracy w godzinach nadliczbowych. Jest to dopuszczalne, gdy polecenie zostania po godzinach ma charakter bezprawny, np. wydane zostaje osobie objętej bezwzględnym zakazem zatrudniania w godzinach nadliczbowych. Chodzi tu o kobiety w ciąży, młodocianych oraz osoby niepełnosprawne (z wyjątkiem tych zatrudnionych przy pilnowaniu oraz pracowników, na których wniosek lekarz wyraził zgodę na pracę ponadnormatywną).

Odmowa podjęcia pracy w godzinach nadliczbowych może być usprawiedliwiona także w sytuacji, gdy polecenie takiej pracy naruszałoby zasady współżycia społecznego (art. 8 k.p.). Dotyczyć to może np. pracownika, który ze względu na zły stan zdrowia czy ważne sprawy rodzinne (konieczność odebrania dziecka z przedszkola przez samotną matkę) nie może wykonywać pracy w godzinach nadliczbowych.



Za odmowę pracownik może zostać ukarany

Nie uzasadniona odmowa wykonania polecenia pracodawcy dotyczącego pracy w nadgodzinach jest zwykle, poza sytuacjami wyjątkowymi, traktowana jako naruszenie obowiązków pracowniczych, co może skutkować ukaraniem pracownika jedną z kar porządkowych lub w szczególnych przypadkach być podstawą do zwolnienia go z pracy.



UWAGA

Polecenie pracy w godzinach nadliczbowych w wymiarze przekraczającym dopuszczalny limit godzin nadliczbowych jest wykroczeniem przeciwko prawom pracownika i jest zagrożone karą grzywny podobnie jak łamanie zakazu zatrudniania w godzinach nadliczbowych pracowników objętych zakazem takiej pracy.

Mirek

Przewodniczący BMZZ "Szkło"
tel. mob. 508373343
O nas

Powstaliśmy w 2000 roku z inicjatywy społecznej  pracowników, którzy chcieli aktywnie uczestniczyć w procesie poprawy warunków pracy i BHP.
Tak narodziła się idea silnego związku zawodowego reprezentującego swoich członków w dialogu z pracodawcą.
Od ponad 20 lat budujemy silny związek BMZZ „Szkło”.
Naszą siła są związkowcy świadomi swoich praw pracowniczych, które dzięki BMZZ „Szkło”, mogą egzekwować od pracodawcy. 

Dołącz do Nas,
Razem możemy więcej.
Prawo
Związkowe akty prawne
Poradnik związkowca
Aktualności
Strona dostępna po zalogowaniu
Do pobrania
Dołącz do nas
Razem możemy więcej
Czym się zajmujemy?

Nasza misja

Dobro Pracowników, Partnerstwo i Sukces Firmy.

Jako Związek Zawodowy posiadamy wiele uprawnień, oraz pełnimy ważne funkcje w szeroko rozumianym dialogu społecznym.

Funkcja ochronna związków zawodowych

Ochronna funkcja związków zawodowych związana jest z obroną praw i interesów zawodowych pracowników. Związki zawodowe bronią praw, interesów i godności pracowników oraz innych osób, zarówno zbiorowych jak i indywidualnych. Zakres tej ochrony odnosi się także do współuczestnictwa związków zawodowych w tworzeniu korzystnych warunków pracy, bytu i wypoczynku pracowników oraz ich rodzin. Zakładowa organizacja związkowa może także kierować działalnością społecznej inspekcji pracy i współdziałać z Państwową Inspekcją Pracy.

Ponadto, w przypadku, gdy w firmie istnieje zagrożenie zdrowia lub życia pracowników, związek może wystąpić do pracodawcy z wnioskiem o przeprowadzenie odpowiednich badań i jednocześnie zawiadomić o sprawie okręgowego inspektora pracy.

W zakładzie pracy związki zajmują się również działalnością socjalną - w porozumieniu ze związkami prawodawca tworzy regulamin ZFŚS, ustalając zasady wykorzystania zgromadzonych środków oraz ich podział na poszczególne cele i rodzaje działalności. Związki mają wpływ także na regulaminy nagród i regulaminy premiowania.

Funkcja kontrolna związków zawodowych

Kontrolna funkcja związków zawodowych przejawia się w nadzorowaniu działalności pracodawców i organów administracji publicznej w zakresie przestrzegania praw i interesów ludzi pracy. Funkcja ta związana jest z przestrzeganiem prawa pracy, przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. Innym przejawem tej funkcji jest uprawnienie zakładowej organizacji związkowej do wystąpienia do pracodawcy z wnioskiem o przeprowadzenie odpowiednich badań, w razie wystąpienia podejrzenia, że na terenie zakładu występuje zagrożenie dla życia bądź zdrowia pracowników. Związki zawodowe pełnią również funkcję kontrolą w odniesieniu do decyzji pracodawców dotyczących indywidualnych spraw pracowników, kwestii związanych ze zmianą lub rozwiązaniem stosunku pracy. Jednak z racji tego, że związki zawodowe nie mają uprawień władczych, mogą jedynie podejmować działania interwencyjne. W związku z tym przy stwierdzeniu przez związek uchybień dotyczących postępowania pracodawcy, związek może wystąpić do odpowiedniego podmiotu z żądaniem usunięcia tych uchybień.

Funkcja reprezentacyjna związku zawodowego

Reprezentacyjna funkcja związku zawodowego związana jest z pełnieniem roli przedstawiciela praw i interesów ludzi pracy. Dotyczy ona zarówno spraw indywidualnych jak i zbiorowych. Reprezentacja w sprawach indywidualnych dotyczy wyłącznie praw i interesów swoich członków. Jednak w wyjątkowych przypadkach może dotoczyć reprezentacji niezrzeszonego pracownika, na jego wniosek w celu jego obrony przed pracodawcą. Natomiast w zakresie praw i interesów zbiorowych związki zawodowe reprezentują wszystkich pracowników, niezależnie od ich przynależności do związku zawodowego.



Ze związkowym pozdrowieniem,

Przewodniczący

Mirosław Jakubowicz
Struktura
Przewodniczący:
Mirosław Jakubowicz

•Wiceprzewodniczący:
Sylwester Sajdak

•Sekretarz:
Jarosław Kowalski

•Skarbnik:
Łukasz Sroka

•Członek Zarządu:
Mateusz Piesko
Kontakt

Skontaktuj się z nami!
Lokalizacja
Szklanych Domów 1 
42-530 Dąbrowa Górnicza

Telefon
+48 508 373 343


Email
miroslaw.jakubowicz@bmzzszklo.pl


Social Media