Celowość skrócenia czasu pracy

Od autorów

Niniejsza ekspertyza została opracowana na zlecenie Ogólnokrajowego Zrzeszenia Związków Zawodowych Pracowników Ruchu Ciągłego przez zespół autorów reprezentujących trzy placówki naukowo badawcze: Zakład Ergonomii Katedry Medycyny Pracy i Chorób Środowiskowych Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego, Zakład Fizjologii Pracy i Ergonomii Instytutu Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera, Zakład Ergonomii Centralnego Instytutu Ochrony Pracy – Państwowego Instytutu Badawczego.

Opracowanie zawiera uzgodnione przez wymienione jednostki merytoryczne stanowisko dotyczące zasadności zmniejszenia wymiaru czasu pracy pracowników zatrudnionych w ruchu ciągłym.

Streszczenie

Praca zmianowa obejmująca porę nocną stawia duże wymagania organizmowi pracownika. Wynikają one z konieczności działania wbrew naturalnemu rytmowi zdolności do wysiłku i ciągłej adaptacji do zamiennych pór aktywności dyktowanych przez system zmianowy. Powoduje to stan stałej desynchronizacji wewnętrznej (rozprzężenie rytmów funkcji biologicznych), co niesie ze sobą konsekwencje w postaci zmniejszonej niezawodności, obniżonej jakości pracy, zwiększonej podatności na wypadki, większego kosztu fizjologicznego, zaburzenia procesów odnowy oraz zmęczenia chronicznego.
Praca zmianowa jest wysoce obciążająca dla pracownika niezależnie od charakteru wykonywanych zadań. Zmęczenie pracą nocną jest zawsze większe od zmęczenia pracą dzienną. Ponadto praca w ruchu ciągłym związana jest najczęściej z obsługą procesów technologicznych, których przebieg łączy się z występowaniem wielu czynników szkodliwych i uciążliwych, co dodatkowo zwiększa obciążenie pracowników.
Nie będąc bezpośrednią przyczyną konkretnej jednostki chorobowej, praca zmianowa noże sprzyjać występowaniu różnych stanów patologicznych lub nasilać je. Praca zmianowa wpływa destrukcyjnie na społeczne funkcjonowanie pracownika — osłabia więzi rodzinne, utrudnia udział w życiu społecznym.
Ponieważ praca zmianowa, szczególnie w ruchu ciągłym, jest związana z większym kosztem fizjologicznym i społecznym, jest bardziej męcząca i potencjalnie szkodliwa, oraz stwarza gorsze możliwości wypoczynku niż praca wyłącznie dzienna — czas pracy pracownika zmianowego powinien mieć niniejszy wymiar niż czas pracy pracownika dziennego. Takie rozwiązanie zostało zastosowane w wielu krajach europejskich. Jednak nie jest możliwe kategoryczne i jednoznaczne ustalenie optymalnego tygodniowego, miesięcznego czy rocznego wymiaru czasu pracy pracownika zmianowego.
Istoty uciążliwości pracy w ruchu ciągłymi nie da się wyeliminować, z pewnością jednak wszelkie formy kompensacji i prewencji negatywnych skutków zmianowości, w tym „zmniejszenie indywidualnej dawki” pracy nocnej są krokiem we właściwym kierunku.
Odpowiednio ukształtowany system zmianowy powinien nie tylko w jak najmniejszym stopniu ingerować w naturalną rytmikę organizmu pracownika, ale również zapewniać mu w ciągu zmian roboczych, dni, tygodni i lat odpowiedni pod względem ilościowym i jakościowym wypoczynek.
Odpowiadając na pytanie postawione przez Ogólnokrajowe Zrzeszenie Związków Zawodowych Pracowników Ruchu Ciągłego, dotyczące zasadności skrócenia tygodniowego wymiaru czasu pracy, możemy stwierdzić na podstawie analizy stanu wiedzy na ten temat oraz własnych doświadczeń, że takie postępowanie jest uzasadnione z naukowego punktu widzenia.
Należy stanowczo podkreślić, że skrócenie czasu pracy nie może być traktowane, jako jedyny i wystarczający sposób ograniczenia niekorzystnego wpływu pracy zmianowej w ruchu ciągłym na kondycję psychofizyczną, samopoczucie, zdrowie i funkcjonowanie społeczne pracowników zmianowych. Równolegle powinny być podejmowane inne działania mające na celu dostosowanie form organizacyjnych pracy zmianowej do psychofizjologicznych możliwości człowieka, a więc zadbanie o odpowiedni kierunek i szybkość rotacji zmian, godziny rozpoczynania i kończenia zmian roboczych, rozkład i rodzaj przerw dostosowany do typu pracy i warunków, w jakich jest wykonywana. Wskazane są takie działania w zakresie promocji zdrowia oraz edukacja pracowników dotycząca sposobów minimalizowania skutków pracy nocnej i zmianowej. Tylko takie kompleksowe podejście do problemu pracy w ruchu ciągłym może przynieść oczekiwane efekty.
Korzyści płynące z optymalizacji systemu zmianowego dotyczą zarówno pracowników (mniejsze zmęczenie, poprawa zdrowia, lepszy sen, większe możliwości zaspokajania potrzeb indywidualnych i ogólnie — większa satysfakcja z pracy), jak i pracodawców (większa wydajność, zmniejszenie absencji, fluktuacji i wypadkowości, lepsza postawa pracowników wobec firmy).

📂 Pobierz – ekspertyza.pdf (~29MB)

Mirek

Przewodniczący BMZZ "Szkło"
tel. mob. 508373343
O nas

Powstaliśmy w 2000 roku z inicjatywy społecznej  pracowników, którzy chcieli aktywnie uczestniczyć w procesie poprawy warunków pracy i BHP.
Tak narodziła się idea silnego związku zawodowego reprezentującego swoich członków w dialogu z pracodawcą.
Od ponad 20 lat budujemy silny związek BMZZ „Szkło”.
Naszą siła są związkowcy świadomi swoich praw pracowniczych, które dzięki BMZZ „Szkło”, mogą egzekwować od pracodawcy. 

Dołącz do Nas,
Razem możemy więcej.
Prawo
Związkowe akty prawne
Poradnik związkowca
Aktualności
Strona dostępna po zalogowaniu
Do pobrania
Dołącz do nas
Razem możemy więcej
Czym się zajmujemy?

Nasza misja

Dobro Pracowników, Partnerstwo i Sukces Firmy.

Jako Związek Zawodowy posiadamy wiele uprawnień, oraz pełnimy ważne funkcje w szeroko rozumianym dialogu społecznym.

Funkcja ochronna związków zawodowych

Ochronna funkcja związków zawodowych związana jest z obroną praw i interesów zawodowych pracowników. Związki zawodowe bronią praw, interesów i godności pracowników oraz innych osób, zarówno zbiorowych jak i indywidualnych. Zakres tej ochrony odnosi się także do współuczestnictwa związków zawodowych w tworzeniu korzystnych warunków pracy, bytu i wypoczynku pracowników oraz ich rodzin. Zakładowa organizacja związkowa może także kierować działalnością społecznej inspekcji pracy i współdziałać z Państwową Inspekcją Pracy.

Ponadto, w przypadku, gdy w firmie istnieje zagrożenie zdrowia lub życia pracowników, związek może wystąpić do pracodawcy z wnioskiem o przeprowadzenie odpowiednich badań i jednocześnie zawiadomić o sprawie okręgowego inspektora pracy.

W zakładzie pracy związki zajmują się również działalnością socjalną - w porozumieniu ze związkami prawodawca tworzy regulamin ZFŚS, ustalając zasady wykorzystania zgromadzonych środków oraz ich podział na poszczególne cele i rodzaje działalności. Związki mają wpływ także na regulaminy nagród i regulaminy premiowania.

Funkcja kontrolna związków zawodowych

Kontrolna funkcja związków zawodowych przejawia się w nadzorowaniu działalności pracodawców i organów administracji publicznej w zakresie przestrzegania praw i interesów ludzi pracy. Funkcja ta związana jest z przestrzeganiem prawa pracy, przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. Innym przejawem tej funkcji jest uprawnienie zakładowej organizacji związkowej do wystąpienia do pracodawcy z wnioskiem o przeprowadzenie odpowiednich badań, w razie wystąpienia podejrzenia, że na terenie zakładu występuje zagrożenie dla życia bądź zdrowia pracowników. Związki zawodowe pełnią również funkcję kontrolą w odniesieniu do decyzji pracodawców dotyczących indywidualnych spraw pracowników, kwestii związanych ze zmianą lub rozwiązaniem stosunku pracy. Jednak z racji tego, że związki zawodowe nie mają uprawień władczych, mogą jedynie podejmować działania interwencyjne. W związku z tym przy stwierdzeniu przez związek uchybień dotyczących postępowania pracodawcy, związek może wystąpić do odpowiedniego podmiotu z żądaniem usunięcia tych uchybień.

Funkcja reprezentacyjna związku zawodowego

Reprezentacyjna funkcja związku zawodowego związana jest z pełnieniem roli przedstawiciela praw i interesów ludzi pracy. Dotyczy ona zarówno spraw indywidualnych jak i zbiorowych. Reprezentacja w sprawach indywidualnych dotyczy wyłącznie praw i interesów swoich członków. Jednak w wyjątkowych przypadkach może dotoczyć reprezentacji niezrzeszonego pracownika, na jego wniosek w celu jego obrony przed pracodawcą. Natomiast w zakresie praw i interesów zbiorowych związki zawodowe reprezentują wszystkich pracowników, niezależnie od ich przynależności do związku zawodowego.



Ze związkowym pozdrowieniem,

Przewodniczący

Mirosław Jakubowicz
Struktura
Przewodniczący:
Mirosław Jakubowicz

•Wiceprzewodniczący:
Sylwester Sajdak

•Sekretarz:
Jarosław Kowalski

•Skarbnik:
Łukasz Sroka

•Członek Zarządu:
Mateusz Piesko
Kontakt

Skontaktuj się z nami!
Lokalizacja
Szklanych Domów 1 
42-530 Dąbrowa Górnicza

Telefon
+48 508 373 343


Email
miroslaw.jakubowicz@bmzzszklo.pl


Social Media